Πάνω από τα τρία τέταρτα (75%) του εδάφους του πλανήτη μας έχει ήδη υποβαθμιστεί λόγω των ποικίλων ανθρωπογενών και περιβαλλοντικών πιέσεων και το ποσοστό αυτό μπορεί να ξεπεράσει το 90% έως το 2050, προειδοποιούν οι επιστήμονες του Κοινού Κέντρου Ερευνών (JRC) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, που παρουσίασαν το νέο Παγκόσμιο Άτλαντα Ερημοποίησης (World Atlas of Desertification).
Η συνεχής αύξηση του πληθυσμού, η ρύπανση, η ολοένα μεγαλύτερη κατανάλωση από ολοένα περισσότερους ανθρώπους, η αλλαγή χρήσεων γης, η κλιματική αλλαγή και άλλοι παράγοντες έχουν ως συνέπεια κάθε χρόνο να διαβρώνεται, να υποβαθμίζεται και να καθίσταται ακατάλληλη για καλλιέργεια ή ακόμη και για κατοικία μια συνολική έκταση που αντιστοιχεί περίπου στη μισή Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η Αφρική και η Ασία είναι αυτές που πλήττονται περισσότερο, όπου εντείνονται οι ανησυχίες για τη διατροφική ασφάλειά τους και όπου εκτοπίζονται οι περισσότεροι άνθρωποι από τα σπίτια τους, με συνέπεια -μεταξύ άλλων- να αυξάνονται οι ροές μεταναστών προς τη Δύση. Έως το 2050 περίπου 700 εκατομμύρια άνθρωποι εκτιμάται ότι θα έχουν εκτοπισθεί λόγω διαφόρων αιτιών που συνδέονται με την υποβάθμιση του εδάφους και τους ανεπαρκείς πόρους για την επιβίωσή τους.
Σε παγκόσμιο επίπεδο, η υποβάθμιση της γης, σε συνδυασμό με την κλιματική αλλαγή, εκτιμάται ότι θα οδηγήσει σε μείωση περίπου 10% των αποδόσεων των γεωργικών καλλιεργειών έως το 2050. Οι μεγαλύτερες μειώσεις αναμένονται στην Ινδία, στην Κίνα και στην υποσαχάρια Αφρική.
Η έκθεση εκτιμά ότι μόνο στην ΕΕ το ετήσιο κόστος από την κάθε είδους υποβάθμιση του εδάφους είναι της τάξης των δεκάδων δισεκατομμυρίων ευρώ. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση σχεδόν το ένα δέκατο της επικράτειάς της (8% ή περίπου 140 εκατομμύρια στρέμματα) είναι ευάλωτο σε σταδιακή ερημοποίηση, ιδίως στη Νότια, Ανατολική και Κεντρική Ευρώπη. Δεκατρείς χώρες έχουν δηλώσει ότι επηρεάζονται από την ερημοποίηση: Ελλάδα, Κύπρος, Βουλγαρία, Κροατία, Ιταλία, Μάλτα, Πορτογαλία, Ισπανία, Ρουμανία, Σλοβακία, Σλοβενία, Ουγγαρία και Λετονία.
Ο νέος Άτλας είναι ο τρίτος κατά σειρά: ο πρώτος είχε παρουσιαστεί το 1992 πριν τη Σύνοδο για τη Γη στο Ρίο και ο δεύτερος το 1998. Μεταξύ άλλων μέτρων που πρέπει να ληφθούν, ο Άτλας προτείνει να αυξηθούν οι αποδόσεις των γεωργικών καλλιεργειών με κάθε δυνατό τρόπο, να προωθηθεί ευρέως η φυτοφαγική διατροφή με αντίστοιχη μείωση της κατανάλωσης κρέατος και ζωικών πρωτεϊνών, να μειωθεί δραστικά η εκτεταμένη σπατάλη στην κατανάλωση τροφίμων κ.ά.
Photo 1/10
Εργάτες χαλικιών της Chittagong, Μπαγκλαντές σε εργοτάξιο σύνθλιψης χαλικιών στην Chittagong. Αυτοί οι άνθρωποι εργάζονται σε ένα εξαιρετικά ανθυγιεινό περιβάλλον. Πηγή: Faisal Azim/2016 Atkins CIWEM Environmental Photographer of the Year
Photo 2/10
Χρησιμοποιώντας κωνικά καλάθια και ηλιακά φωτιστικά για να πιάσουν ψάρια στους βάλτους οι χωρικοί της Ινδίας είναι μερικοί από το 1,1 δισ. ανθρώπων που ζουν ακόμα και σήμερα χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα. Πηγή: Ruben Salgado Escudero/2016 Atkins CIWEM Environmental Photographer of the Year
Photo 3/10
Στο φόντο το ιστορικό Ταζ Μαχάλ. Σε πρώτο πλάνο η γεμάτη σκουπίδια όχθη του ποταμού Yamuna στην Agra, όπου διακρίνεται ένας άνδρας να ψάχνει για πολύτιμα αντικείμενα μέσα στα σκουπίδια στις όχθες του. Πηγή: Φωτογραφία: Mustafa AbdulHadi/2016 Atkins CIWEM Environmental Photographer of the Year.
Photo 4/10
Καθαρίζοντας τα αποκαΐδια από δέρμα για να χρησιμοποιηθούν για λίπασμα και ιχθυοτροφή, οι εργάτες στην Καλκούτα της Ινδίας εισπνέουν κάπνους που δηλητηριάζουν τις ζωές τους από τους κλίβανους. Πηγή: Sudipta Dutta Chowdhury/2016 Atkins CIWEM Environmental Photographer of the Year
Photo 5/10
Περισσότερες από 100 οικογένειες ισπανών κτηνοτρόφων επιμένουν στην παράδοση αιώνων, μετακινόντας τα κοπάδια τους σε αναζήτηση καλύτερων κοσκοτόπων. Στη φωτογραφία η οικογένεια Alarcon μεταφέρει τα πρόβατά της από το σπίτι τους στη Φατιμά (Γρανάδα) στο Las Navas de San Juan (Jaen) κάνοντας ένα ταξίδι 124 μιλίων με τα πόδια. Πηγή: Susana Giron/2016 Atkins CIWEM Environmental Photographer of the Year
Photo 6/10
Στις 26 Δεκεμβρίου του 2015, οι κάτοικοι της πόλης Hebden Bridge στην κοιλάδα Calder του Δυτικού Yorkshire στο Ηνωμένο Βασίλειο ξύπνησαν σε μια πλημμύρα. Η άνοδος των υδάτων απειλεί την καθημερινότητα μας. Πηγή: Steve Morgan/2016 Atkins CIWEM Environmental Photographer of the Year
Photo 7/10
Στην Ισλανδία οι παγετώνες λιώνουν εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής. Ωστόσο, σε αυτή τη χώρα, το λιώσιμο παράγει γεωθερμική ενέργεια ικανή να τροφοδοτήσει το 90% των σπιτιών της χώρας. Πηγή: Larry Louie/2016 Atkins CIWEM Environmental Photographer of the Year
Photo 8/10
Βουδιστές μοναχοί απολαμβάνουν κάποιες στιγμές καλαθοσφαίρισης στο οροπέδιο του Θιβέτ. Εκεί στη χιονισμένη βουνοπλαγιά έξω από το μοναστήρι Ζάντο οι μοναχοί παίζουν το παιχνίδι τους και σημειώνουν ότι κάθε χρόνο για αυτούς, οι χειμώνες γίνονται θερμότεροι. Πηγή: Luc Forsyth/2016 Atkins CIWEM Environmental Photographer of the Year
Photo 9/10
Ίσως αυτό είναι το μέλλον του φαγητού για τον πλανήτη. Υδροπονικά φυτά καλλιεργούνται για χρήση στο Διάστημα στο RHS Chelsea Flower Show. Ίσως είναι μια λύση για να καλυφθούν οι τροφικές ανάγκες του διαρκώς αυξανόμενου πληθυσμού της Γης. Πηγή: Guy Bell/2016 Atkins CIWEM Environmental Photographer of the Year
Photo 10/10
Αντιμέτωποι με την υπεραλίευση, οι αλιείς της περιοχής Semporna καλλιεργούν φύκια στο μαλαισιανό Βόρνεο. Μια εναλλακτική λύση για σταθερό εισόδημα σε μια κοινότητα που έχει χτυπηθεί από τη βιομηχανοποίηση. Πηγή: Eric Madeja/2016 Atkins CIWEM Environmental Photographer of the Year